Trouwen of (wettelijk) samenwonen?

imagesDe liefde mag dan wel misschien even groot zijn, er is wel degelijk een onderscheid tussen gehuwden, samenwonenden en wettelijk samenwonenden. Naast het fiscale aspect trachten we een overzicht te geven van enkele frappante verschillen. Er zijn grote juridische en sociale verschillen. Wie ongehuwd samenwoont, hoeft niet te voldoen aan enige formaliteiten en heeft geen bijzondere rechten en verplichtingen. Beide partners genieten een grote vrijheid. Huwen en wettelijk samenwonen leidt automatisch tot een aantal rechten en plichten. Wat zijn de belangrijkste juridische verschillen tussen ongehuwd feitelijk, wettelijk samenwonen en trouwen?

huwelijk

> Juridische verschillen bij de totstandkoming

Huwen doe je bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, wettelijk samenwonen breng je in orde door overhandiging van een verklaring van wettelijk samenwonen aan de ambtenaar van de burgerlijke stand en feitelijk samenwonen vraagt totaal geen formaliteiten.

 

> Hulp en bijstand

Samenwonenden hebben geen verplichtingen tenzij bij een schriftelijke overeenkomst. Gehuwden daarentegen zijn verplicht elkaar te helpen en elkaar het nodige te verschaffen, soms ook nog na de echtscheiding. Een rechter kan één van de partners verplichten tot het betalen van onderhoudsgeld. Wettelijk samenwonenden kunnen een samenwoningscontract opstellen via de notaris. De bescherming is echter beperkt en de partners krijgen hierdoor vooral verplichtingen en weinig of geen rechten.

 

> Geld en bezit

Voor feitelijk samenwonenden zijn er geen specifieke verplichtingen noch bijzondere rechten tenzij wat ze zelf schriftelijk zijn overeengekomen. Wettelijk samenwoners dragen bij in de lasten van de samenwoning naargelang ieders mogelijkheden. Spaargelden blijven afzonderlijk. De gevolgen van het huwelijk voor het vermogen en de schulden van echtgenoten zijn wettelijk geregeld. Gehuwden kiezen uit 3 stelsels: 1 stelsel van scheiding van goederen, 2 stelsel van gemeenschap: elke partner heeft de helft van alle goederen, 3 het wettelijk stelsel met eigen en gemeenschappelijke goederen. De eigen goederen omvatten alles wat de partner voor het huwelijk bezat en bijkrijgt door erfenis/schenking. Al de rest, inclusief lonen en inkomsten van eigen goederen zijn gemeenschappelijk.

 

> Personenbelasting

Feitelijk samenwonenden krijgen elk een afzonderlijke aangifte zoals alleenstaanden en kunnen nooit aangesproken worden voor de belastingschulden van de partner. Gehuwden en wettelijk samenwonenden zijn fiscaal gelijk en dienen een gemeenschappelijke aangifte in. Als het huwelijksquotiënt van toepassing is, kan je per jaar tot 4000 euro belastingen besparen, je kunt je leningsuitgaven beter fiscaal regelen en je betaalt minder belastingen bij uitkering van je levensverzekering Nadeel is dat je een lagere belastingvrijstelling hebt voor je kinderen. Gehuwden en wettelijk samenwonenden kunnen door de fiscus aangesproken worden voor schulden van de gemeenschap.

 

> Sociale rechten

Enkel bij gehuwden kan de langstlevende partner genieten van de uitkering van een arbeidsongeval en overlevingspensioen. Wettelijk en feitelijk samenwonenden worden enkel bevoordeeld voor het rustpensioen. Stel dat de kostwinner bij samenwonenden vroegtijdig overlijdt, er geen uitkering voor de langstlevende is….

 

> Successierechten en schenkingsrechten

Feitelijk samenwonenden hebben een gelijke behandeling als wettelijk samenwonenden en gehuwden als minimum 1 jaar samenwonen kan bewezen worden in Vlaanderen. Voor de andere gewesten bestaat een andere regeling! Eén verschil: schenkingen tussen gehuwden zijn herroepbaar en dit is niet het geval voor schenkingen tussen samenwonenden.

 

> Erfrechtelijk en gezinswoning

Wie getrouwd is, kan dankzij het wettelijke erfrecht automatisch aanspraak maken op een deel van de nalatenschap. De huwelijkspartner erft het vruchtgebruik van de volledige nalatenschap. Die bevat alle roerende en onroerende goederen waarvan de overleden echtgeno(o)t(e) eigenaar was, ook de gezinswoning. Om bij gehuwden de nalatenschap te bepalen, wordt er gekeken naar het huwelijksvermogensstelsel waarvoor ze gekozen hebben. Het huwelijksrecht heeft immers voorrang op het wettelijke erfrecht. Voor gehuwden is het vruchtgebruik van de gezinswoning een wettelijk beschermd erfdeel. In tegenstelling tot de wettelijk samenwonende partner, is de huwelijkspartner een reservataire erfgenaam. Voor wettelijk samenwonenden geldt een beperkt wettelijk erfrecht, dat uitsluitend het vruchtgebruik van de gezinswoning en de aanwezige huisraad behelst. Een wettelijk samenwonende partner kan volledig onterfd worden bij testament of door een schenking aan derden, zonder dat hij of zij daar tegen in kan gaan. Voor feitelijk samenwonenden is er geen wettelijk erfrecht en kunnen zelfs uit de gezinswoning gezet worden…

 

Tot slot: En dan zijn er nog de verschillen bij de pensioenen Het pensioen waarop men recht heeft, wordt berekend per partner, ongeacht of men getrouwd, samenwonend of alleenstaand is. Hebben beide partners een loopbaan achter de rug, dan hebben ze beiden recht op een persoonlijk pensioen. Wanneer dat niet het geval is, treedt er wel een verschil op tussen gehuwden en samenwonenden), als er kinderen zijn, bij echtscheiding of het einde van de relatie,…

 

De keuze tussen wettelijk/feitelijk samenwonen en huwen is een vrij complexe keuze. Zijn er kinderen, is er een belangrijke erfenis of schenking (te verwachten), is één van de partners zelfstandige, is men beiden zelfstandig, is er slechts één kostwinner… Wie voor de keuze staat, dient zich grondig te informeren. Het contacteren van een notaris of jurist is hier zeker geen overbodige luxe. Ons overzicht is maar een eerste aanzet om u grondig te laten informeren over uw keuze.